Τις τελευταίες ημέρες στον ελληνικό δημόσιο διάλογο για τον πόλεμο στο Ιράν επαναλαμβάνονται άκριτα απλουστευτικές περιγραφές καρικατούρα, που απέχουν από την πραγματικότητα. Συγκεκριμένα, λένε:
1) "Στο Ιράν οι γυναίκες υποχρεώνονται να φορούν μπούρκα"
Fact Check: Στο Ιράν δεν φορούν μπούρκα. Προφανώς, το μπερδεύουν με το Αφγανιστάν και το Πακιστάν. Απεναντίας, οι γυναίκες στις μεγάλες πόλεις του Ιράν δεν φέρουν πλέον σε σημαντικό ποσοστό κάποιο κάλυμμα κεφαλής στους δημόσιους χώρους. Μάλιστα, ορισμένες ντύνονται σχεδόν σαν τις Ελληνίδες. Το ανωτέρω γεγονός είναι κεκτημένο των διαδηλώσεων «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» του 2022. Έκτοτε οι αρχές κάνουν βαθμηδόν τα στραβά μάτια, ιδιαιτέρως δε επί προεδρίας Πεζεσκιάν. Τα ισλαμικά ενδύματα που παρατηρούνται στο Ιράν είναι η μαντίλα (φουλάρι ουσιαστικά), το maghnaeh (μια μονοκόμματη μαντίλα που καλύπτει και τον λαιμό και τους ώμους, η οποία φοριέται κυρίως στα σχολεία, τα πανεπιστήμια και τις δημόσιες υπηρεσίες) και το πιο συντηρητικό τσαντόρ (σαν αυτό που φορούν οι μοναχές).
2) "Το καθεστώς των μουλάδων"
Fact Check: Ο μουλάς είναι ο κατώτατου βαθμού κληρικός. Επομένως, ο Ανώτατος Ηγέτης δεν είναι μουλάς. Οι κληρικοί τη δεκαετία του 80' είχαν σημαντική παρουσία στα κορυφαία αξιώματα της χώρας. Ωστόσο, αυτό έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία 20 χρόνια. Στη βουλή, η παρουσία των κληρικών είναι μικρή. Στο, δε, υπουργικό συμβούλιο του Πεζεσκιάν υπάρχει μόνο 1 κληρικός. Τέλος, στο κορυφαίο όργανο λήψης αποφάσεων της χώρας, στο 12μελές Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας (ΑΣΕΑ) υπάρχουν μόνο 2 ιερωμένοι. Πράγματι, ο θεσμός του Ανώτατου Ηγέτη είναι ο πιο ισχυρός, εδραζόμενος στη συνταγματική αρχή Βελαγιάτ-ε Φαγίχ (Επιτροπεία του Ισλαμικού Νομοκανονολόγου), αλλά δεν κάνει micromanaging και δεν λαμβάνει μόνος του τις σημαντικές αποφάσεις της χώρας. Απεναντίας, προτιμάται εθιμικά να λαμβάνονται συλλογικά οι κρίσιμες αποφάσεις στο ΑΣΕΑ, για να διαμοιράζεται η πολιτική ευθύνη. Εν ολίγοις, ο Ηγέτης έχει περισσότερο ακυρωτική εξουσία παρά διαμορφωτική. Στην πραγματικότητα, η παρουσία των αφοσιωμένων γραφειοκρατών και κυρίως των βετεράνων ή εν ενεργεία στρατιωτικών είναι μεγαλύτερη στα κέντρα εξουσίας.
3) "Οι άφρονες μουλάδες που θέλουν να χρησιμοποιήσουν πυρηνικά όπλα"
Fact Check: Η συντριπτική πλειονότητα της επιστημονικής βιβλιογραφίας για την ιρανική εξωτερική πολιτική αντιμετωπίζει το Ιράν ως ορθολογικό δρώντα. Ακόμη κι οι κορυφαίοι θεωρητικοί των Διεθνών Σχέσεων, όπως ο εκλιπών Kenneth Waltz κι ο John Mearsheimer, το υποστηρίζουν αυτό. Πέραν τούτων, ανώτατοι Ισραηλινοί κι Αμερικανοί αξιωματούχοι, πολιτικοί και στρατιωτικοί, το έχουν παραδεχθεί αυτό κατά καιρούς. Εάν το Ιράν επιχειρήσει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα κάποια στιγμή, θα το κάνει για λόγους αποτροπής. Δεν είναι αυτοκτονικό.
4) "Το Ιράν είναι θεοκρατία"
Fact Check: Μεγάλος μέρος της βιβλιογραφίας των ιρανικών σπουδών περιγράφει την Ισλαμική Δημοκρατία ως ένα πρωτόγνωρο υβριδικό σύστημα. Εν ολίγοις, δεν είναι ούτε ακριβώς δημοκρατία ούτε ακριβώς θεοκρατία, αν κι έχει στοιχεία και των δύο με αυταρχικό περίβλημα. Εν αντιθέσει με το Ιράν, η Σαουδική Αραβία δεν έχει σύνταγμα και δεν πραγματοποιεί εκλογές.
5) "Το Ιράν είναι σύμμαχος της Τουρκίας"
Fact Check: Το Ιράν είναι το κύριο ανάχωμα στις περιφερειακές φιλοδοξίες της Τουρκίας. Όπου υποχωρεί η Τεχεράνη, ωφελείται αμέσως η Άγκυρα. Η περίπτωση της Συρίας είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ανταγωνίζονται στον Λίβανο, στο βόρειο Ιράκ, στον νότιο Καύκασο, στο Αφγανιστάν και στην κατανομή των διασυνοριακών υδάτων. Επίσης, η Τουρκία φιλοξενεί στο Κιούρετσικ ένα νατοϊκό ραντάρ έγκυρης προειδοποίησης επιθέσεων με βαλλιστικούς πυραύλους, το οποίο πρακτικά αποσκοπεί στην ενίσχυση της αεράμυνας του Ισραήλ έναντι του Ιράν. Στο, δε, κουρδικό, έχουν κοινά συμφέροντα μακροσκοπικά,, ήτοι η παρεμπόδιση ίδρυσης κουρδικών κρατών. Ωστόσο, βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα, έχουν χρησιμοποιήσει κουρδικές οργανώσεις εναντίον του άλλου. Συγκεκριμένα, το Ιράν εξόπλιζε για χρόνια το PKK, για να προκαλεί κατατριβή στην Τουρκία. Όσον αφορά το Παλαιστινιακό, η Τουρκία υποστηρίζει τη λύση των δύο κρατών. Η Τουρκία διατηρεί διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ παρά τους λεκτικούς λεονταρισμούς του Ερντογάν. Η Άγκυρα πιέζει τη Χεζμπολάα να αφοπλιστεί, σύμφωνα με υπουργικές πηγές του Λιβάνου. Η Τουρκία διαμετακομίζει ακατάπαυστα αζέρικο πετρέλαιο προς το Ισραήλ, το οποίο καλύπτει το 46% των ισραηλινών πετρελαϊκών εισαγωγών. Μάλιστα, οι σχετικές εξαγωγές σημείωσαν ρεκόρ τριετίας το 2025. Η Τουρκία στις αρχές Φεβρουαρίου φέρεται να πρότεινε ταπεινωτικούς όρους στην ιρανική πλευρά σε μια ενδεχόμενη συμφωνία με τις ΗΠΑ. Επιπλέον, οι τουρκικές κι ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών συνεχίζουν να συνομιλούν.Την ίδια στιγμή, στο πλαίσιο της διαμερισματοποίησης των ιρανο-τουρκικών σχέσεων, διατηρούν σημαντικούς οικονομικούς κι ενεργειακούς δεσμούς, ιδίως λόγω των κυρώσεων.
Προφανώς, ο οποιοσδήποτε έχει κάθε δικαίωμα να εκφράσει ελεύθερα την άποψή του. Ωστόσο, αποτελεί κάτι εντελώς διαφορετικό να αρθρώνει κάποιος με απόλυτη αυτοπεποίθηση κι απολυτότητα θέσεις χωρίς να έχει επισκεφθεί ποτέ το Ιράν ή έστω να έχει μελετήσει στοιχειωδώς τη σχετική βιβλιογραφία. Αυτή η πρακτική είναι παραπληρόφορηση ένεκα ιδεοληψιών ή λόγω ματαιοδοξίας αυτοπροβολής.
Οι αναρτήσεις στο "Χ" και το "Telegram", που είναι φωλιές σκόπιμης παραπληροφόρησης ή αποσπασματικής εύπεπτης πληροφορίας, καθώς και τα ισραηλινά ΜΜΕ δεν υποκαθιστούν την πραγματική γνώση για το Ιράν.
Υ.Γ. Όποιος θέλει να μοιραστεί το κείμενό μου, μπορεί να το κάνει καλοδεχούμενα μόνο με κοινοποίηση, παρακαλώ. Όχι αντιγραφή του κειμένου, κι απλή σημείωση του ονόματός μου.
