ενδείξεις - αντενδείξεις





πρός τό δεῖν οὕτω



Προηγούμενα εὕσημον λόγον δῶτε








by : tinakanoumegk

 Ntinos Papantoniou

*φωτογραφίες εξωφύλλου: το θέατρο της Σικυώνας, το βήμα στην αρχαία Κόρινθο, ο Πυθαγόρας, «εφοδιαστικόν Ιερέως» της Φιλικής Εταιρείας.
Η μνήμη του Μιχάλη Χαραλαμπίδη είναι μια πρόσκληση συνέχειας από ανθρώπους με αυτογνωσία και πολιτική ευθύνη.
Διαβάζοντας την ανάρτηση του φίλου Γρηγόρη, σχετικά με την ιδιοποίηση του συμβόλου της Δημοκρατικής Περιφερειακής Ένωσης στην εκδήλωση της Θεσσαλονίκης και το ιστολόγιο ΠΟΛΙΣ ΑΓΟΡΑ, στα οποία συμφωνώ, αισθάνομαι την ανάγκη να προσθέσω κι εγώ μερικές σκέψεις.
Η παρακαταθήκη του Μιχάλη Χαραλαμπίδη
Ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης άφησε μια πλούσια και βαθιά κληρονομιά. Δεν ήταν ένας διανοούμενος που περιορίστηκε στα λόγια, αλλά ένας άνθρωπος που υπηρέτησε ιδέες και αξίες με συνέπεια και πράξη.
Η παρακαταθήκη του είναι τα βιβλία του, τα κείμενά του, οι ομιλίες του, η συνολική του προσέγγιση για τη δημοκρατία, την πολιτική, τα εθνικά θέματα, τα δικαιώματα των λαών, την οικονομία, την παιδεία, την περιφερειακή και αγροτική αναγέννηση, τον ελληνικό πολιτισμό.
Οι εκδηλώσεις μνήμης, όπως και αυτή της Θεσσαλονίκης στις 12 Οκτωβρίου ασφαλώς, έχουν ένα θετικό πρόσημο, είναι πράξεις σεβασμού και διάδοσης των ιδεών του, όταν πραγματοποιούνται από συνοδοιπόρους που τον γνώρισαν, πορεύτηκαν μαζί του, αλλά το σπουδαιότερο, κατάλαβαν τι έλεγε και τι έγραφε.
Για τους «θεματοφύλακες» και τη μνήμη
Ωστόσο, θα ήθελα να επισημάνω, πως ορισμένοι αυτόκλητοι θεματοφύλακες του έργου του, οφείλουν να θυμούνται πως ο ρόλος τους δεν είναι η ιδιοκτησία της μνήμης, αλλά η προστασία της.
Θα προτείνω άλλη μια φορά, οι «κλειδούχοι» του mail και της ιστοσελίδας του, για παράδειγμα, ως ένδειξη σεβασμού και αυτογνωσίας να κάνουν ένα απλό αλλά ουσιαστικό βήμα: να αφαιρέσουν την παγωμένη εικόνα από το βίντεο του Μαΐου 2024.
Μια τέτοια πράξη θα ήταν περισσότερο από «τεχνική διόρθωση», μια συμβολική κίνηση σεβασμού προς τη ζωντανή μνήμη ενός ανθρώπου και την φιλοκαλία που για τον ίδιο δεν ήταν μια αφηρημένη, έννοια αλλά στάση ζωής και πολιτισμού.
Η ουσία της μνήμης και το καθήκον μας
Ο Μιχάλης μάς άφησε μια τεράστια διανοητική και μορφωτική παρακαταθήκη, και αυτό είναι που αξίζει να διατηρήσουμε.
Το χρέος μας είναι να τον μνημονεύουμε, αλλά και να διαχέουμε τις ιδέες του, μέσα από τη δική μας σκέψη, συμμετοχή και πράξη, στην τοπική κοινωνία, στην παραγωγική ζωή του τόπου και των ανθρώπων.
Στη δημόσια σφαίρα, εκεί όπου η πολιτική, η παιδεία, ο πολιτισμός και η εργασία συναντιούνται και διαμορφώνονται οι αξίες και οι θεσμοί.
Να τον τιμούμε, όχι μόνο επαναλαμβάνοντας τα λόγια του, αλλά να τα μετατρέπουμε σε δημιουργική δύναμη για το σήμερα και το αύριο.
Να καλλιεργούμε την πολιτική του παιδεία, τη στοχαστική του νηφαλιότητα, την πίστη του στην Ελλάδα της αυτογνωσίας, της περιφέρειας και της δημοκρατίας.

by : tinakanoumegk


Α. Οι αξιακές υποσχέσεις για ένα νέο κόσμο υπονομεύονται και από έλλειμμα υποδειγματικότητας, που συντηρείται μέσα στην κοινωνία. Μέσα σε αυτήν διαχέεται ένας ανακαινιστικός μηχανισμός, μιας μακροανομίας της εξουσιαστικής κορυφής ως την μικροανομία, πελατειακότητα, αναπαραγωγή αντιαξιών ιδιοτέλειας μέσα στην κοινωνία. Ο άνθρωπος, ζωντανός, ή ο νεκρός δεν μπορεί να γίνονται εργαλεία για την επίτευξη ενός σκοπού από κάποιον άλλο. Καμία επιθυμία κατάκτησης ενός στόχου απροϋπόθετη δεν υπάρχει.
Β. Ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης, όσο ζούσε, διατηρούσε την προσωπική σελίδα ΠΟΛΙΣ ΑΓΟΡΑ. Η σελίδα είναι ανενεργή και οι τελευταίες αναρτήσεις αφορούν ανακοίνωση ετήσιου μνημοσύνου και μια που παρουσιάζει μια άδεια αίθουσα εκδήλωσης. Αυτό είναι ντροπή για την αισθητική και τον λόγο του Μ. Χ.. Ο Θεόφιλος Παπαδόπουλος δεν έχει παραδώσει τους κωδικούς της σελίδας αυτής αλλά και του mail του Μ. Χ.. Πρέπει να τους παραδώσει στους έχοντες τα δικαιώματα.
- Ο Στέλιος Βικόπουλος στις 4 Μαΐου έγραφε: «Το blog polis-agora είναι ή δεν είναι πνευματική κληρονομιά του Χαραλαμπίδη και αν ναι γιατί δεν έχουν παραδοθεί ακόμη οι κωδικοί εισόδου στους νόμιμους και κύριους κληρονόμους δηλ στα αδέλφια του.
Το mail του ανήκει ή δεν ανήκει στην πνευματική του κληρονομιά και αν ναι γιατί δεν παραδόθηκαν οι κωδικοί εισόδου ακόμη στην οικογένεια του;
Επίσης θα πρέπει να γίνει γνωστό ότι ενώ είχε καθοριστεί η ημερομηνία -δια μέσου ηλεκτρονικής αλλληλογραφίας- βράβευσης του στην Καλαβρία για το έργο του Calabria Ellade profonda κανείς δεν μπήκε στον «κόπο» να ειδοποιήσει την οικογένεια του, ώστε να παρευρεθούν σε μια τόσο μεγάλη τιμή…».
-Επανέρχεται στις 26 Μαΐου: «Πέρασε περίπου ένας μήνας από τότε που ειδοποίησα -προειδοποίησα τους «έχοντες εργασίαν» σχετικά με την πνευματική κληρονομιά του Μ. Χαραλαμπίδη και την σχετική μη απόδοση της στους οικείους του… περίμενα να λειτουργήσει το φιλότιμο, η παλικάρια, η τιμιότητα ή ντομπροσύνη . Τίποτε. Οι κωδικοί του blog και του Mail ακόμη να επιστραφούν…». -Πριν ένα μήνα είδα σε αφίσα την χρήση του συμβόλου της Δημοκρατικής Περιφερειακής Ένωσης από τον «Όμιλο Πολιτικού Προβληματισμού Μιχάλης Χαραλαμπίδης» στην οποία συμμετέχει ο Θεόφιλος Παπαδόπουλος. Η αφίσα είναι της εκδήλωσης του Σωματείου και του Ιδρύματος «Παναγία Σουμελά», σε συνεργασία με την Οργανωτική Επιτροπή Συναπαντήματος Ποντιακής Νεολαίας στην Παναγία Σουμελά και τον Όμιλο Πολιτικού Προβληματισμού «Μιχάλης Χαραλαμπίδης». Τότε σημείωσα: «Μου προξένησε κατάπληξη, η χρήση του συμβόλου της Δημοκρατικής Περιφερειακής Ένωσης, δηλαδή το συγκεκριμένο γράφημα του πλάτανου, από συνδιοργανωτική συνιστώσα της εκδήλωσης. Ίσως δεν το γνωρίζουν όλοι ότι ήταν ο συμβολισμός κινήματος που ιδρύθηκε στις 13 Μαρτίου του 2000… Το σύμβολο αυτό δεν χρησιμοποιήθηκε από κανέναν όσο ζούσε ο Μιχάλης. Η χρήση του συμβόλου αυτού σε «Όμιλο» λειτουργεί ως διαμεσολαβητικός ενοποιητικός συμβολισμός μιας συνέχειας, παραδοχή ανάληψης μιας σκυτάλης, μιας κληρονομιάς… Θεωρώ ηθικό και σεβαστικό προς το έργο αυτού που η εκδήλωση και οι συνιστώσες οργανωτικές δυνάμεις της θέλουν να αναφερθούν, να αποσυρθεί το σήμα αυτό από την αφίσα και από σήμα του λεγόμενου «Ομίλου». Μετά τις Ευρωεκλογές του 2004 η ΔΠΕ έκλεισε τον κύκλο της και κανένας δεν μπορεί να οικειοποιηθεί το σύμβολό της».
Γ. Μετά τον θάνατο του Μ. Χ. μια κοινότητα ανθρώπων όχι μόνο από το ΠΑΣΟΚ, όχι μόνο αυτοί που συνλειτούργησαν την Δημοκρατική Περιφερειακή Ένωση, αλλά ΜΙΑ ΕΥΡΕΙΑ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ ΑΝΑΓΚΗΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ θέλει να ανοιχτεί στην κοινωνία. Απαιτείται η κοινή, οργανωμένη ενέργεια με θεσμική βάση. Είναι φίλος του Θεού, όποιος είναι φίλος των ανθρώπων, του δικαίου, όταν αποδίδει στον εαυτό του και στον άλλο αυτά που τους ανήκουν. Το δίκαιο ποιοτικοποιεί τις σχέσεις, την κοινή εμπιστοσύνη και διαμορφώνει πολιτική παιδεία. Πριν 17 χρόνια σε περιοδικό, απαντώντας σε μια αλλοιωμένη εικόνα και ταυτότητα της ΔΠΕ, έγραφα αυτό που το βρίσκω επικαιρικά χρήσιμο: «Προσπαθώ ν’ αποφύγω λόγια, πράξεις, κινήσεις, που αδικούν παραδεδομένες αξίες και αρχές πολιτικής και δημοκρατίας. Όσα εξέθεσα παραπάνω αποτελούν μια βάση δεδομένων πολιτικής ταυτότητας που διαφοροποιεί σαφώς ή σαφέστατα από άλλους. Η υπενθύμισή τους ήταν για εμένα καθήκον, μια προϋπόθεση ηθικής και πολιτικής βάσης σχέσεων». Καθαρές κουβέντες προς όφελος ενός κοινού ορίζοντα ιδεών και συνεργατικής πράξης. -
Γρηγόρης Κλαδούχος – Ξυλόκαστρο Κορινθίας – 8 Οκτωβρίου 2025

Posted on : Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2025 [ 0 ] comments Label:

ΤΣΙΠΡΑΣ: «…ΦΙΛΟΔΟΞΩ ΝΑ ΕΠΙΣΤΡΕΨΩ». ΑΛΗΤΕΙΑ: Είναι η ακριβής και πιο πολιτική λέξη που αποδίδει την πολιτική συμπεριφορά του Τσίπρα. Τώρα κατάλαβε ότι το πολιτικό και ηθικό μέγεθός του δεν χωράει στην βουλή στην οποία χρόνια τώρα ήταν βουβός. 1. Δεν αισθάνεται την ανάγκη να δώσει λογαριασμό για την πράξη του στην κοινωνία και σε αυτούς που τον ψήφισαν. Εκτός και αν κατά την τσιπρική νοημοσύνη είναι αιτιολόγηση ότι δεν είναι στο επίπεδό μου το σώμα στο οποίο με στείλατε. 2. Επιβεβαίωσε ότι κινείται με καθορισμένους όρους της ασύγνωστης αμορφωσιάς του και την εγνωσμένη δύναμη που του προσφέρουν ελλαδικά και εξωελλαδικά συμφέροντα. 3. «…ΦΙΛΟΔΟΞΩ ΝΑ ΕΠΙΣΤΡΕΨΩ…». Θα συμπληρώσει το κακιστοκρατικό πολιτικό καστ με μια ακόμα αλητοσυμμορία. Καλεί τους παλιούς συντρόφους του «να ταξιδέψουν πάλι μαζί σε πιο όμορφες θάλασσες». Ως ένοχοι, χωρίς αυτοκριτική, λογοδοσία για το παρελθόν τους, μόνο πειρατικά ταξίδια μπορούν να κάνουν.

by : tinakanoumegk


by : tinakanoumegk

 

Ένα από τα πιο δραματικά επεισόδια στην ιστορία της Ελλάδας είναι η ανακοίνωση του πρωθυπουργού Χαρίλαου Τρικούπη, στις 10 Δεκεμβρίου 1893, από το βήμα της βουλής ότι το κράτος αδυνατεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του προς τα εξωτερικά δάνεια και ότι τα τοκομερίδια θα πληρωθούν κατά 30%. Τα εσωτερικά δάνεια, ωστόσο, θα πληρώνονταν για να μη χρεοκοπήσουν οι ελληνικές τράπεζες. Σε γενικές γραμμές ο λόγος αυτής της χρεωκοπίας ήταν η πτώση στο εμπόριο της σταφίδας.
1860-Πηγάινοντας στο χωράφι

Η παραγωγή της σταφίδας ήταν κατά τον 19ο αιώνα ο βασικός πυλώνας των εξαγωγών της χώρας, καθώς η παλιά Ελλάδα και ιδιαίτερα η Πελοπόννησος, με τις μικρές γαίες που διαμορφώθηκαν μετά την επανάσταση, ευνοεί την καλλιέργεια της σταφίδας που ευδοκιμούσε για δεκαετίες. Έτσι οι μικρές καλλιεργητικές μονάδες, που προήλθαν ιδιαίτερα από την αγροτική μεταρρύθμιση του 1871, λόγω του μεγέθους τους δεν ήταν δυνατό να επιλέξουν εκτατικές καλλιέργειες, δηλαδή καλλιέργειες που απαιτούν μεγάλες εκτάσεις, για να έχουν αποδοτική παραγωγή όπως για παράδειγμα τα σιτηρά. Αντίθετα, κατευθύνθηκαν σε εντατικές καλλιέργειες όπως η σταφίδα. Δηλαδή, στα λίγα στρέμματα του κάθε γεωργού καλλιεργούνταν αμπέλια που απαιτούσαν πολύ χρόνο εντατικής και επίπονης εργασίας, αλλά απέδιδαν αξιόλογα κέρδη. Έτσι το αγροτικό νοικοκυριό εξασφάλιζε την επιβίωσή του με την καλλιέργεια ενός μικρού κλήρου. Η σταφίδα αποτέλεσε μια μονοκαλλιέργεια προσαρμοσμένη στην διεθνή αγορά, καθώς όμως δεν ήταν είδος πρώτης ανάγκης, ήταν εξαιρετικά ευπαθείς στις διακυμάνσεις της διεθνούς οικονομίας. Η ιστορία της σταφίδας στην Πελοπόννησο είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την οικονομική και κοινωνική πορεία αυτής της περιοχής, αλλά και με την επιχειρηματική διαδρομή πολλών οικογενειών, που εξάρτησαν την οικονομική τους οντότητα από τις ιδιοτροπίες και τις συγκυρίες της. Μια σημαντική ευρωπαϊκή συγκυρία, θετική για τις ελληνικές εξαγωγές της σταφίδας, αποτέλεσε η φυλλοξήρα που έπληξε τα γαλλικά αμπέλια την δεκαετία του 1880, καθώς αύξησε υπέρμετρα και απροσδόκητα τη ζήτηση της πελοποννησιακής σταφίδας, αφού οι οινοπαραγωγοί της Γαλλίας αναπλήρωσαν τις απώλειές τους με ελληνικά σταφύλια. Στις δεκαετίες του 1880 και 1890 η παραγωγή σταφίδας αυξήθηκε με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, για να καλύψει τη γαλλική ζήτηση, ενώ παράλληλα αυξήθηκε και η τιμή της, ωφελώντας έτσι σημαντικά τους έλληνες σταφιδοπαραγωγούς. Έτσι οι έλληνες σταφιδοπαραγωγοί για να ανταποκριθούν στην νέες συνθήκες αυξημένης ζήτησης διεύρυναν με όσα μέσα διέθεταν την σταφιδοκαλλιέργεια. Η αλόγιστη επέκταση των σταφιδαμπελώνων καθ’ όλη τη διάρκεια του 19ου αιώνα, ακολουθώντας συγκυριακές ανάγκες κατανάλωσης της σταφίδας, εντάθηκε υπερβολικά με το άνοιγμα της γαλλικής αγοράς, την οποία οι σταφιδοπαραγωγοί της Πελοποννήσου περιέβαλλαν με υπέρμετρη αισιοδοξία για μόνιμη διοχέτευση του προϊόντος τους. Ενώ όμως η αγγλική αγορά, όπου η σταφίδα χρησιμοποιείτο σε ξηρά μορφή στη ζαχαροπλαστική ήταν μόνιμη και σταθερή, η απορρόφηση της σταφίδας από τη Γαλλία, όπου χρησιμοποιείτο για την παρασκευή οίνων λαϊκής κατανάλωσης, είχε ημερομηνία λήξεως, εφόσον οφειλόταν όπως αναφέραμε στην καταστροφή των γαλλικών αμπελώνων από τη φυλλοξήρα. Η ανάκαμψη των γαλλικών αμπελώνων από την ασθένεια πριν το τέλος του 19ου αιώνα, είχε ως αποτέλεσμα να κλείσει απότομα η γαλλική αγορά, όσο απότομα είχε ανοίξει. Έτσι από τα μέσα της δεκαετίας του 1890 η γαλλική παραγωγή άρχισε να επανέρχεται στο αρχικό της επίπεδο και η ζήτηση της ελληνικής σταφίδας έπεσε τόσο γρήγορα, όπως ακριβώς είχε αυξηθεί μερικά χρόνια νωρίτερα. Έτσι, στα τέλη της δεκαετίας του 1890 και στις αρχές της πρώτης δεκαετίας του 20ού αιώνα εκδηλώθηκε μια κρίση υπερπαραγωγής της σταφίδας, όπου ένα μεγάλο μέρος της παραγωγής έμενε αδιάθετο, ενώ η μικρή ποσότητα που απορροφούσε η αγορά είχε πολύ χαμηλή τιμή. Οι συνέπειες αυτού του γεγονότος υπήρξαν καταστροφικές για τη χώρα, εφόσον πλέον υπήρχε ένα μόνιμο ετήσιο πλεόνασμα στην παραγωγή της κορινθιακής σταφίδας, το οποίο ήταν αδύνατον να καταναλωθεί και έμενε αδιάθετο! Χιλιάδες αγρότες της Πελοποννήσου καταστράφηκαν. «Προλάβετε οι αρμόδιοι τα περαιτέρω διότι το πολύ της θλίψεως γεννά παραφροσύνην, η δε λαϊκή παραφροσύνη εμφυλίους πολέμους…» γράφει η εφημερίδα «Ακρόπολις» στις 17 Σεπτεμβρίου του 1893, αναφερόμενη στο κύμα των πτωχεύσεων και των πλειστηριασμών που σαρώνει τους σταφιδοπαραγωγούς της Πελοποννήσου. Το πρόβλημα αυτό ονομάστηκε σταφιδικό ζήτημα και αρχικά οι κυβερνήσεις πήραν το μέτρο της παρακράτησης του 15% της παραγωγής, ώστε να μειωθεί η προσφορά. Παρόλα αυτά το πρόβλημα δε λύθηκε, ίσως και επειδή οι παρακρατημένες ποσότητες, αντί να γίνονται αντικείμενο επεξεργασίας με κρατική ευθύνη (για να παραχθεί π.χ. οινόπνευμα), εξάγονταν παράνομα. Το 1899 η κρίση εντάθηκε και η κυβέρνηση του Γεώργιου Θεοτόκη επιχείρησε την ίδρυση της Σταφιδικής Τράπεζας, με σκοπό τη δανειοδότηση των παραγωγών και τη διαχείριση της ποσότητας της παραγόμενης σταφίδας, χωρίς όμως κάποια σημαντικά αποτελέσματα. Αξίζει να σημειώσουμε ότι πριν από το 1893 είχαν σημειωθεί και άλλες σταφιδικές κρίσεις, μικρότερης όμως εμβέλειας, τις οποίες τα πολύπλοκα δίκτυα οργάνωσης της καλλιέργειας και εμπορίας της σταφίδας είχαν ξεπεράσει με εξισορροπιστικούς μηχανισμούς, που όμως αυτή τη φορά κατέρρευσαν. Η σταφιδική κρίση ξέσπασε το 1893 ως απόρροια της μονοκαλλιέργειας και της μονοεξαγωγής της σταφίδας σε συνάρτηση με τη γενική οικονομική δυσπραγία της χώρας και τις αντίξοες διεθνείς συγκυρίες. Η κρίση που άρχισε το 1893 ήταν βαθιά, με σοβαρότατες δημοσιονομικές, πολιτικές και κοινωνικές συνέπειες. Τον αντίκτυπό της τον αισθάνθηκε η κοινωνία στο σύνολό της και ολόκληροι πληθυσμοί έφθασαν στα όρια της έσχατης ένδειας. Το 1903 προτάθηκε από όμιλο ξένων επιχειρηματιών η μονοπωλιακή αγορά της σταφίδας για μια εικοσαετία. H εξέλιξη αυτή έγινε ευνοϊκά αποδεκτή από τους σταφιδοπαραγωγούς, με τη σκέψη πως θα απαλλαγούν από το άγχος της απορρόφησης της σοδειάς και την παρέμβαση των τοκογλύφων. Το σχέδιο όμως δεν προχώρησε, γιατί η μονοπωλιακή αυτή κατάσταση δεν ευνοούνταν ούτε από την ελληνική ούτε από την αγγλική κυβέρνηση. H ματαίωση αυτής της εξαγγελίας δημιούργησε μεγάλο αναβρασμό στην Πελοπόννησο, που σε ορισμένες περιπτώσεις έφτασε σε ένοπλες εξεγέρσεις. Μέσα σε αυτές τις αρνητικές συνθήκες το πλεονάζων αγροτικό στοιχείο παίρνει το δρόμο της ξενιτιάς. Η ιστορική συγκυρία κατά την οποία, αφενός επλήγησαν οι σταφιδοπαραγωγικές περιοχές της Ελλάδας και κυρίως της Πελοποννήσου και αφετέρου, προέκυψε τεράστια προσφορά εργασίας στις ΗΠΑ στα τέλη του 19ου αιώνα, δημιούργησε ένα μεγάλο ρεύμα μετανάστευσης από την Ελλάδα προς τον νέο κόσμο. Την πρώτη δεκαετία του 20ου αιώνα (πληθυσμός Ελλάδος 1889: 2.187.208) πάνω από 180.000 έλληνες μεταναστεύουν στις ΗΠΑ, στην συντριπτική τους πλειοψηφία άνδρες μεταξύ 20 και 45 ετών, οι αποδοτικότερες ηλικίες, ενώ μέχρι τις αρχές τις δεκαετίας του 1920 (πληθυσμός Ελλάδος 1920: 5.536.375), όταν η αμερικανική κυβέρνηση αποφάσισε να μειώσει δραστικά την εισροή μεταναστών, είχαν ήδη εγκατασταθεί πάνω από 350.000 έλληνες. Το αντίτιμο του εισιτηρίου για τον νέο κόσμο είναι πολύ υψηλό, σπίτια και χωράφια ξεπουλιούνται για να εξασφαλισθεί το πολυπόθητο ταξίδι. Πολλοί από αυτούς πιστεύουν ότι μόλις φτιάξουν ένα κομπόδεμα θα ξαναγυρίσουν στην πατρίδα. Η επένδυση στο όνειρο είναι καταστροφική για τους ταξιδιώτες και κερδοφόρα για τους ταξιδιωτικούς πράκτορες. Το πλοίο που τους μεταφέρει στην ξενιτιά λέγεται Πατρίς, οι περισσότεροι όμως δεν πρόκειται να δουν ποτέ ξανά την πατρίδα τους! Που θα δουλέψει όμως ο ανθός της εργατικής δύναμης της χώρας στην Αμερική? Τους περιμένουν τα μεταλλεία της Πενσιλβάνιας και της Γιούτας, οι βιομηχανίες του Σικάγο και της Βοστόνης, οι σιδηροδρομικές γραμμές της κεντρικής Αμερικής, τους περιμένουν ακόμη όλες οι ανειδίκευτες δουλειές που δεν τις καλύπτουν τα συνδικάτα και οι κανονισμοί εργασίας. ­ Πίσω στην πατρίδα εμφανίζονται κατά τη σταφιδική κρίση καινοφανείς μορφές κοινωνικών διεκδικήσεων στις οποίες συγκαταλέγονται οι αντιδράσεις και οι ενέργειες των σταφιδοπαραγωγών πληθυσμών που ανάγονται στις σύγχρονες μορφές διαπραγμάτευσης, ένα κίνημα όλης της κοινωνίας κατά της οικονομικής δυσπραγίας με σκοπό την επιστροφή στις μέρες της ευμάρειας. Σε αυτή την κατηγορία εντάσσονται τα παλλαϊκά συλλαλητήρια, τα ψηφίσματα και οι αναφορές προς την κυβέρνηση, τη Βουλή και τον βασιλιά, που περιλαμβάνουν συγκεκριμένα αιτήματα και διεκδικήσεις. Αυτό το πρώτο μαζικό κίνημα της νεοελληνικής κοινωνίας του 19ου αι. μαρτυρεί ωστόσο την έξοδο των αγροτών από την παθητικότητα και την είσοδο σε μια νέα περίοδο, καθώς σβήνει ο 19ος αιώνας και αρχίζει πραγματικά ο 20ός αιώνας. Οι σταφιδοπαραγωγοί πληθυσμοί με τους συνεχείς αγώνες τους πέτυχαν κάποιες ευνοϊκές διευθετήσεις, γεγονός που συνηγορεί για τον δυναμισμό του σταφιδικού κοινωνικού κινήματος, το οποίο ανάγκασε το κράτος να ασκήσει παρεμβατική πολιτική, εγκαταλείποντας την τακτική αναβλητικότητας και κωλυσιεργίας, που απέβησαν όμως ατελέσφορα λόγω των διαφορών μεταξύ των σταφιδοπαραγωγών περιοχών. Τα όποια θετικά αποτελέσματα όμως μειώνονταν κατά πολύ λόγω της πολυπλοκότητας των συμφερόντων των άμεσα ενδιαφερομένων μερών. Είναι χαρακτηριστικό ότι η εφημερίδα «Άστυ» στις 6 Ιουνίου 1895 κάνει λόγο για «νέο Πελοποννησιακό πόλεμο» και όχι άδικα φυσικά. Καθ’ όλη τη διάρκεια της σταφιδικής κρίσης αυτός ο «Πελοποννησιακός Πόλεμος» διεξαγόταν μέσω των αλλεπάλληλων συλλαλητηρίων και κινητοποιήσεων των διαφόρων περιοχών που είχαν αντίθετα συμφέροντα. Τα συμφέροντα συναρτούνταν και απέρρεαν κυρίως από την ποιότητα της σταφίδας που παρήγε η κάθε περιοχή και είχαν άμεσο αντίκτυπο στις συζητήσεις του Κοινοβουλίου. Στο μεταξύ οι σοδιές απούλητης σταφίδας σωρεύονταν όλο και πιο απειλητικά, με αποτέλεσμα οι σταφιδοπαραγωγοί πληθυσμοί να βρίσκονται σε συνεχή αναβρασμό χωρίς να επιτυγχάνεται η άρση των οικονομικών αδιεξόδων. Χαρακτηριστικά, η εφημερίδα των Καλαμών «Καθημερινή» ανέφερε στις 9 Ιουνίου 1899 ότι «το σταφιδικό ζήτημα ομοίαζε με το γλωσσικό επειδή και τα δύο παρέμεναν άλυτα». Μερικά χρόνια αργότερα, κατά το τέλος της πρώτης δεκαετίας του 20ού αιώνα, το σταφιδικό ζήτημα άρχισε να χάνει την οξύτητά του για πολλούς λόγους, ο σημαντικότερος από τους οποίους όπως είδαμε ήταν η μετανάστευση στην Αμερική και η αστυφιλία. Την ίδια περίοδο σηματοδοτείται η αρχή μιας νέας εποχής για τη χώρα. Οι κλυδωνισμοί που είχε προκαλέσει η σταφιδική κρίση έγιναν σταδιακά αισθητοί με την εμφάνιση νέων μορφών οικονομικής εκμετάλλευσης και κοινωνικών ανακατατάξεων.

Δημοσθένης Κορδός
Υποψήφιος Διδάκτωρ του τμήματος Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Διαχείρισης Πολιτισμικών Αγαθών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου

Πηγή: DIPANOSKALTSIS

by : tinakanoumegk

---
Ο Paolo Ferrero, μίλησε στο ANF για την απομόνωση του Ιμραλί και την εκστρατεία «Ελευθερία για τον Αμπντουλάχ Οτσαλάν, πολιτική λύση στο κουρδικό ζήτημα».
Ο Abdullah Öcalan είναι κορυφαίος φιλόσοφος και επαναστάτης
Ο Ferrero χαρακτήρισε την απομόνωση στο Ιμραλί ως εντελώς παράνομη και συνέχισε: "Νομίζω ότι ο λόγος της απομόνωσης είναι πολύ σαφής. Ο Abdullah Öcalan είναι κορυφαίος Κούρδος στοχαστής, διανοούμενος, φιλόσοφος και επαναστάτης. Το τουρκικό κράτος θέλει να σκοτώσει τις ιδέες του Öcalan με απομόνωση."
Η απομόνωση του Ιμραλί έχει παρόμοιο σκοπό με τις πρακτικές εναντίον του Αντόνιο Γκράμσι
Ο πρώην υπουργός Ferrero είπε ότι η απομόνωση που επέβαλε το τουρκικό κράτος στον Öcalan ισοδυναμεί με τις πρακτικές που εφαρμόζει η κυβέρνηση του Ιταλού φασίστα ηγέτη Μουσολίνι εναντίον του Ιταλού συγγραφέα, θεωρητικού και επαναστάτη ηγέτη Αντόνιο Γκράμσι. Η Τουρκία, είπε ο Φερέρο, "προσπαθεί να αποτρέψει τη διάδοση των ιδεών του Öcalan, όπως έκανε ο Μουσολίνι εναντίον του Γκράμσι. Επιβάλλει όρους ώστε ο Öcalan να μην μπορεί να ενεργήσει ή να σκεφτεί σε πραγματικές καταστάσεις. Ο στόχος της τουρκικής κυβέρνησης είναι ξεκάθαρα να σκοτώσει τις ιδέες του Öcalan ".
Η ελευθερία είναι κοινωνικό ζήτημα
Ο Ferrero είπε ότι η απελευθέρωση του Abdullah Öcalan είναι καίριας σημασίας για τη λύση του κουρδικού ζητήματος και πρόσθεσε: «Η ελευθερία του Öcalan θα ανοίξει την πόρτα για μια πολιτική λύση του κουρδικού ζητήματος. Αυτό είναι πολύ σαφές γιατί ο Öcala είναι θεμελιώδης παράγοντας σε οποιαδήποτε διαδικασία λύσης. Προτείνει μια πολιτική και ειρηνική λύση και η απελευθέρωσή του θα είναι το πρώτο βήμα σε αυτή τη διαδικασία επίλυσης. Σε αυτή τη βάση, η απελευθέρωση του Abdullah Öcalan δεν είναι μόνο ατομικό, αλλά και κοινωνικό ζήτημα».
Ο μαρξισμός της εποχής μας
Αναφερόμενος στη σημασία των ιδεολογικών προτάσεων του Κούρδου ηγέτη, που βασίζονται σε μια δημοκρατική, γυναικεία απελευθέρωση και μια οικολογική κοινωνία, ο Ferrero κατέληξε: "Οι ιδέες του Öcalan είναι πολύ σημαντικές γιατί δείχνουν τον δρόμο για να ξεπεραστεί ο σημερινός καπιταλισμός. Ο Öcalan προτείνει το Δημοκρατικό Συνομοσπονδισμό. Ο Öcalan προσφέρει λύσεις στα θεμελιώδη προβλήματα του σήμερα με τα παραδείγματά του. Νομίζω ότι οι ιδέες του Abdullah Öcalan είναι ο μαρξισμός της εποχής μας».
Α.
https://lefteriastonocalan.webnode.gr Με πληροφορίες από το ANF
2024-03-09

by : tinakanoumegk



Η Αντιγόνη είναι το δεύτερο από τα επτά (7) σωζόμενα έργα του Σοφοκλέους. Ανέβηκε στη σκηνή το 442 π.Χ. συμμετέχοντας στα Μεγάλα Διονύσια. Ανάλογο έργο φαίνεται πώς είχε γράψει και o Ευριπίδης και οι Λατίνοι Σενέκας και Στάτιος. Οι τρεις μεγάλοι Έλληνες τραγικοί συγγραφείς Αισχύλος, Σοφοκλής και Ευριπίδης έχουν συνδεθεί με τους νικηφόρους Περσικούς πολέμους. Ο Αισχύλος έλαβε μέρος σε αυτούς, ο Σοφοκλής ως γυμνός έφηβος ήταν αρχηγός του νικητήριου χορού, ο δε Ευριπίδης γεννήθηκε την ημέρα της ναυμαχίας το 480 π.Χ. Εάν ληφθεί σαν σύμβολο η τριπλή και ξεχωριστή για τον καθένα σχέση με τους πολέμους, φαίνεται πως επηρεάστηκε το έργο τους. Για τον Αισχύλο η νίκη των Ελλήνων ήταν η επιβεβαίωση της Θείας Δικαιοσύνης, για τον Σοφόκλη η φωτεινή έκλαμψη για τον ελεύθερο άνθρωπο. Ο Ευριπίδης, ο οποίος ανήκει στην πρώτη γενιά μετά τους Μηδικούς πολέμους, άκουσε για αυτούς από τους νικητές κι έτσι προβάλλει στο έργο του τον ηρωισμό τους.
Στα καλύτερα χρόνια της Αθηναϊκής Δημοκρατίας όπου η Αθήνα έχει αποκτήσει αυτοπεποίθηση και αυτάρκεια γράφει ο «ἐκ Κολωνοῦ» Σοφοκλής (496 - 406 π.Χ.) τα 123 έργα του.
Η τραγωδία «Αντιγόνη» είναι από τα διασημότερα έργα του ποιητή, γιατί πέρα από το μεγάλο μήνυμα πού περιέχει, η μορφή, η δομή και η σοφή της κατασκευή την κατατάσσουν στα εξοχότερα δείγματα του τραγικού είδους.
Υπόθεση του έργου
Η υπόθεση του έργου αρχίζει την αυγή μιας αιματηρής νύχτας στη Θήβα. Ύστερα από τον αλληλοσκοτωμό του Ετεοκλή και του Πολυνείκη, αδέλφια της Αντιγόνης και της Ισμήνης, όλα παιδιά του Οιδίποδα και της Ιοκάστης ο θρόνος περιέρχεται στον Κρέοντα, αδελφό της Ιοκάστης. Διατάσσει να ταφεί ο νόμιμος άρχοντας της Θήβας, ο Ετεοκλής, με τιμές, ενώ ο σφετεριστής Πολυνείκης να αφεθεί άταφος.
Η αδερφή των νεκρών, η Αντιγόνη, αποφασίζει να θάψει τον Πολυνείκη, όμως η αδελφή της, Ισμήνη αρνείται να τη βοηθήσει. Όταν εκείνη προχωρεί στην πράξη της συλλαμβάνεται από τους φρουρούς και οδηγείται στον Κρέοντα, ο οποίος την καταδικάζει να πεθάνει από ασιτία σε θολωτό τάφο. Ο μνηστήρας της Αντιγόνης και μοναχογιός του Κρέοντος, Αίμων, προσπαθεί μάταια να αλλάξει τη γνώμη του πατέρα του. Ο Κρέων συμπεριφέρεται με ανευλάβεια στον μάντη Τειρεσία που επεμβαίνει για να αποτρέψει μεγάλες συμφορές. Όταν ο ίδιος αντιλαμβάνεται το σφάλμα του είναι αργά. Η Αντιγόνη ως «άκλαυτος, άφιλος, ανυμέναιος, τ΄αλαίφρων» έχει κρεμαστεί στον τάφο της, ο Αίμων μετά από την έκρηξη μίσους προς τον πατέρα του σφάζεται στην αγκαλιά της και η γυναίκα του Κρέοντος Ευρυδίκη αυτοκτονεί μόνη της από απελπισία. Ο Κρέων ανάμεσα σε τόσα θύματα που προκάλεσε το πείσμα του και την αδυναμία του να διαλέγεται, έρημος και τσακισμένος, θρηνεί την αστόχαστη και άφρονα συμπεριφορά του.
Το Μήνυμα της τραγωδίας
Στην τραγωδία συγκρούονται δύο ασυμβίβαστοι χαρακτήρες που αντιπροσωπεύουν δύο διαφορετικές και αντίπαλες αντιλήψεις για τον κόσμο. Ο Κρέων είναι ο δυναμικός τύραννος που γνωρίζει και παίζει με πείσμα το παιχνίδι της εξουσίας. Αποφασισμένος να φέρει ως το τέλος το πολιτικό του πρόγραμμα, κάνει μία σειρά από τρομερά λάθη. Παραβλέπει το εθιμικό δίκαιο, ασεβεί απέναντι στο γάμο, στην αγάπη, στο κύρος της κοινής γνώμης και στις θρησκευτικές αντιλήψεις. Αρνιέται τη συγγένεια, την πατρική στοργή, τις τυπικές διαδικασίες και την έγκριση του λαού και του ιερατείου. Προσπαθεί να στηρίξει τις πράξεις του σε μία λογική πού δεν αντλεί κύρος παρά μόνο από τη δύναμη της εξουσίας του, η οποία από Δημοκρατία γίνεται «τοῦ πρώτου ἀνδρὸς ἀρχή».
Η Αντιγόνη είναι προσηλωμένη σε αξίες πού θεωρούνται αιώνιες και απαρασάλευτες. Εκφράζει και υπακούει στους άγραφους νόμους, στους νόμους της πατρικής γης, οι οποίοι θεμελιώνουν την ηθική υπόσταση μιας κοινωνίας και οι οποίοι έχουν μεγαλύτερο κύρος από τους γραπτούς νόμους της Πολιτείας.
Η Αντιγόνη διατηρεί την αξία της ως έργο πάνω από το χρόνο.
Είναι ένα σύμβολο που επιβιώνει σε κάθε εποχή. Δεν σφραγίζει τη θέση της στην παγκόσμια δραματουργία μόνο ως μνημείο ενός μεγάλου πολιτισμού του ελληνικού πολιτισμού. Αποτελεί μία σύγχρονη, μία επίκαιρη και ταυτόχρονα διαχρονική διακήρυξη ενάντια στη βία από άνθρωπο σε άνθρωπο, από μία άλογη εξουσία που παραβαίνει αιώνιες αξίες, από μία αλαζονεία της ισχύος που θέλει συνειδητά να επιβάλλει τους νόμους της και να στερήσει και να καταστρέψει τους αιώνιους και ανάλλαγους νόμους. Έτσι το μήνυμα της Αντιγόνης μεταφέρεται σε όλες τις εποχές με αντίστοιχη προσαρμογή.
Άλλοτε και Σήμερα
1) Στις μέρες μας η Τραγωδία της «Αντιγόνης» μετασχηματίζεται σε «Τραγωδία των Τεμπών».
> Η Αντιγόνη του Σοφοκλέους προσωποποιείται σήμερα στην «Αντιγόνη των Τεμπών», στη Μητέρα, στις Μάνες, στους Πατέρες, στους συζύγους, σε κάθε εχέφρονα πολίτη της χώρας που. νοιώθει πόνο, θλίψη και πάσχει μαζί, για τον άδικο χαμό των παιδιών και την ανίερη βεβήλωση των σωρών τους.
2) Στην Αντιγόνη της τραγωδίας το πρόβλημα ήταν η απαγόρευση της ταφής του Πολυνείκη, η οποία ταφή αποτελεί θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα.
> Στη σημερινή Αντιγόνη το πρόβλημα είναι η απαγόρευση της εκταφής των σωρών των αθώων θυμάτων που έχουν στερηθεί νόμιμης, δίκαιης και αξιοπρεπούς ταφής το οποίο διαχρονικά αποτελεί ηθικό δικαίωμα των θανόντων και των οικογενειών τους.
3) Ο Κρέων του Μύθου, είναι ο βασιλιάς και ανώτατος άρχων της πολιτείας που πρεσβεύει και εκφράζει την παντοδυναμία της εξουσίας, υπερασπιζόμενος την αξία των δεσποτικών αξιωμάτων, ποδοπατώντας και το σεβασμό των θεών.
> Στη σημερινή πραγματικότητα ο παλαιός Κρέων προσωποποιείται ως νέος Κρέων, στον Πρωθυπουργό της χώρας, ο οποίος με καθεστωτική αντίληψη διαχέει την επιθυμία του σε πολλούς "Κρέοντες" οι οποίοι υπερασπίζονται και επεκτείνουν παρανόμως τη θέση του σε όλα τα πεδία.
4) Η αρχαία, αλύγιστη Αντιγόνη αγωνίζεται να πραγματοποιήσει την νόμιμη και με τις αρμόζουσες φροντίδες ταφή του αδελφού της Πολυνείκη. υπακούοντας και ακολουθώντας τους αιώνιους και απαράγραπτους νόμους τους «καθεστώτας νόμους» (στο αρχαίο κείμενο).
> Η σημερινή Αντιγόνη, αλύγιστη και πεισματική και αποδίδοντας σεβασμό στους νεκρούς, αγωνίζεται για τη Δικαιοσύνη, σε ένα ιερό αγώνα, να πραγματοποιήσει την νόμιμη πλήρη, δίκαιη εκταφή των αδικοχαμένων παιδιών, φίλων, συγγενών με τις αρμόζουσες φροντίδες και εξετάσεις.
5) Η Αντιγόνη του Σοφοκλέους μάχεται εναντίον μιας μονόφθαλμης και αυταρχικής εξουσίας «τοῦ πρώτου ἀνδρὸς ἀρχή» η οποία καταλήγει στα όρια έσχατης βαναυσότητας εφαρμόζοντας τους εφήμερους νόμους «προκειμένους νόμους» στο (αρχαίο κείμενο).
> Η σύγχρονη Αντιγόνη μάχεται εναντίον μιας αυταρχικής καθεστωτικής κυβέρνησης, εναντίον μιας διεφθαρμένης εξουσίας η οποία καθημερινά γίνεται περισσότερη ανάλγητη, η οποία εναντιώνεται με κάθε τρόπο στη νομιμότητα και βεβηλώνει τα απαράγραπτα δικαιώματα των θυμάτων.
6) Η ηρωική στάση της Αντιγόνης της αρχαιότητας μας υπενθυμίζει ότι η φωνή της συνείδησης είναι αυτή που δίνει αληθινό νόημα στην ανθρώπινη ύπαρξη και καθιστά τον άνθρωπο ελεύθερο.
> Η σύγχρονη Αντιγόνη μας καλεί να αντισταθούμε ενάντια στο απεριόριστο δικαίωμα της κρατικής και αναίσθητης εξουσίας που δεν αναγνωρίζει, πάνω από την παντοδυναμία της, κανέναν υπερβατικό νόμο με απόλυτη ισχύ, που δεν αποδέχεται τη Δικαιοσύνη των πραγμάτων.
7) Η κατάφαση της Αντιγόνης απέναντι στην αγάπη και η άρνηση της απέναντι στο μίσος διατυπώνεται στον λόγο της «οὔτοι συνέχθειν, ἀλλὰ συμφιλεῖν ἔφυν» (στίχος 523) με ανθρώπινη πληρότητα.
> Η Αντιγόνη των Τεμπών ταυτίζεται απόλυτα με την άνω έννοια της αγάπης και δεν επιζητά την εκδικητική Δικαιοσύνη αλλά την απόδοση Δικαίου για τα ηθελημένα εγκλήματα και πράξεις των ενόχων, των "Κρεόντων" της εξουσίας.
Συμπέρασμα
α) Στο κείμενο της τραγωδίας ο Κρέων ακολουθεί το δρόμο από την «Ύβριν» στην καταστροφή. Τον ίδιο δρόμο ακολουθούν οι σημερινοί κρατούντες οι σύγχρονοι, υποτακτικοί "Κρέοντες" οι οποίοι καθημερινά προσθέτουν νέες Ύβρεις στις προηγούμενες.
β) Ανάμεσα στον αυταρχισμό και στη σημασία της ατομικής συνείδησης οι σημερινοί Ήρωες δεν ζητούν εξουσία αλλά Δικαιοσύνη.
γ) Η Τραγωδία της Αντιγόνης τελειώνει με Κάθαρση.
Δεν έχουμε την παραμικρή αμφιβολία ότι με Κάθαρση θα τελειώσει και η Τραγωδία των Τεμπών…
Δρ. Απόστολος Ε. Παπαφωτίου
Πολιτικός Μηχανικός Ε.Μ.Π.
Οικονομολόγος Ε.Κ.Π.Α.
by : tinakanoumegk


Η φανατική ρωσοφοβία των Μαρξ και Έγκελς. (*)
(Με την ευκαιρία της πρόσφατης απόφασης της γερμανικής κυβέρνησης για τον επανεξοπλισμό της Γερμανίας και της αποστολής γερμανικών στρατευμάτων σε χώρες της Βαλτικής, λόγω της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία).
(…) Για ένα πλήθος ιστορικών, δεν χωρεί αμφιβολία ότι οι Μαρξ και Ένγκελς «στην αρχή της πολιτικής τους σταδιοδρομίας σαν εξτρεμιστές δημοκράτες και αργότερα σαν επαναστάτες κομμουνιστές πολέμησαν μέχρι το τέλος της ζωής τους με τέτοιο πάθος τον ρωσικό απολυταρχισμό που δικαίως μπορεί να χαρακτηριστεί ρωσοφοβία». Στο πλαίσιο της αναδυόμενης υλιστικής θεώρησης της Ιστορίας και των «ηθικών ωθήσεων» που αντικατοπτρίζονται σε αυτήν, το δίδυμο Μαρξ - Ένγκελς διακρίθηκε ως «ο πλέον σταθερός και πιο φανατικός» από τους υπέρμαχους της «κατανίκησης της ορθόδοξης, τσαρικής Ρωσίας» και της εξαφάνισης του «ημιασιατικού δεσποτισμού», που εκπροσωπούσε ο τσαρισμός.
Με την ίδια αίσθηση της Ιστορίας που ο Χέγκελ θεωρούσε την «κατώτερη» (Γίββων) Βυζαντινή Αυτοκρατορία «άθλια και ανισόρροπη για τα πάθη της […], που επιτέλους το σαθρό της οικοδόμημα σκορπίστηκε σε κομμάτια μπροστά στην παντοδυναμία της Τουρκίας», έτσι και για τους συγγραφείς του Κουμμουνιστικού Μανιφέστου, η Ρωσία ήταν «ο μεγαλύτερος εχθρός της επικείμενης προλεταριακής επανάστασης και μια διαρκής απειλή για την Ευρώπη».
Η απάντησή τους στην υποτιθέμενη ρωσική απειλή: «Μόνο ένας πόλεμος εναντίον της Ρωσίας είναι ένας επαναστατικός πόλεμος με τον οποίο θα ξεπλυθούν οι αμαρτίες του παρελθόντος...».
Συνεπαρμένος από τον αντιρωσικό του οίστρο και τον φόβο του Πανσλαβισμού εκείνης της εποχής, ο Μαρξ δεν δίστασε να φτάσει και στα όρια της συνομοσιολογίας, ισχυριζόμενος ότι «από την εποχή του Μεγάλου Πέτρου έως και τον Κριμαϊκό Πόλεμο υπάρχει μια σύμπραξη μεταξύ του λονδρέζικου Κοινοβουλίου και της Αγίας Πετρούπολης» και ότι ο ίδιος ο πρωθυπουργός Πάλμερστον, ένας από τους φανατικότερους θιασώτες της ιδέας της αγγλικής ηγεμονίας (Pax Bretannica) του κόσμου και ακραιφνής υποστηρικτής της ακεραιότητας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αποτελούσε «ενεργούμενο της τσαρικής πολιτικής».
Παρά τα εκατομμύρια των νεκρών και τη διασάλευση της ευρωπαϊκής ισορροπίας της Πενταρχίας, λόγω του Κριμαϊκού Πολέμου (1853-1856), οι Μαρξ και Ένγκελς τον χαρακτήριζαν «εικονικό πόλεμο» και «κολοσσιαία κωμωδία των αυταπατών». Το σίγουρο είναι ότι μετά τον Πόλεμο της Κριμαίας άνοιξε πλέον διάπλατα ο δρόμος για τη δημιουργία μεγάλων εθνικών κρατών στην Ευρώπη (Γερμανία και Ιταλία), ακόμη και με τον κίνδυνο πολέμων.
Το 1886, σε επιστολή του προς τον ηγέτη της γερμανικής Σοσιαλδημοκρατίας Άουγκουστ Μπέμπελ, ο Ένγκελς έγραφε: «Το ευνοϊκότερο για μας θα ήταν η αναχαίτιση της Ρωσίας, είτε με ειρηνικά είτε με πολεμικά μέσα. Η επανάσταση στην Ευρώπη θα ήταν μόνο τότε ώριμη, αν θα έπεφτε αυτό το τελευταίο οχυρό της αντίδρασης… Και εμείς στη Γερμανία θα ήμασταν οι πρώτοι που θα το αντιλαμβανόμασταν».
Στην αντιπαράθεσή του, μάλιστα, με τον αναρχικό Μπακούνιν για το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης των Σλάβων της Αυστροουγγαρίας, ο Ένγκελς, που –ειρήσθω εν παρόδω– έβλεπε το «διαλυμένο έθνος» των Πολωνών χρήσιμο «μέχρις ότου η επανάσταση συνεπάρει και την ίδια τη Ρωσία», υπήρξε άκρως διαφωτιστικός: «Δεν σκεφτόμαστε την αυτοδιάθεση. Στις συναισθηματικές φράσεις περί αδελφοσύνης, που μας παρουσιάζονται στο όνομα των πλέον αντεπαναστατικών εθνών της Ευρώπης, απαντούμε ότι το μίσος κατά της Ρωσίας ήταν και είναι το πρώτο επαναστατικό πάθος των Γερμανών… Τώρα γνωρίζουμε πού είναι συγκεντρωμένοι οι εχθροί της επανάστασης: στη Ρωσία και τις σλαβικές χώρες της Αυστρίας». (…)
(*) Απόσπασμα από το άρθρο μου «Ρωσοφοβία και ρωσοφιλία στη Γερμανία! Το γερμανικό “Russland-Komplex”. Από το Τευτονικό Τάγμα μέχρι τη Μέρκελ.» στο «ο Νέος Ερμής ο Λόγιος», τχ. 11/2015, σελ. 63-85