ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΚΙΝΗΜΑΤΩΝ ΣΕΡΒΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΜΠΩΝ – Ο ΤΡΩΤΟΣ ΕΝΘΟΥΣΙΑΣΜΟΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΕ ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΟΠΙΟ.

1. ΚΙΝΗΜΑ: Η συμφωνία στην εννοιολογική υπόσταση των λέξεων είναι η πιο παραγωγική στιγμή της σκέψης. Αν και δεν έχει οριστικοποιηθεί ο όρος κίνημα, ακόμα και πνευματικό ή καλλιτεχνικό θεωρείται αυτό που αφετηριακά αμφισβητεί και που αυτοσυγκροτείται, αυτοεκπαιδεύεται κατά την δράση του, μπορεί να είναι μια ροή ταυτότητας με απαίτηση επίτευξης ενός στόχου που αναστοχοποιεί.

2. ΣΕΡΒΙΑ – «ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΛΙΣΤΑ»: Το κίνημα “φοιτητική λίστα” στην Σερβία στην πορεία του διαμόρφωσε μορφή κυβερνητικής διεκδίκησης. Χωρίς να ανατρέχουμε σε φωτογράφηση των εξελίξεων, ξεκίνησε με περιορισμένους στόχους ένα ελάχιστο πρόγραμμα. Στην Σερβία τώρα αναζητούν το ποιος και το τι της επόμενης ημέρας. Εκεί παρήχθησαν μεθοδολογικές επινοήσεις συγκρότησης με ισχυρή θεματικοποίηση του εμπειρισμού. Απέδειξε την παθολογία των κινημάτων: το έλλειμμα προγραμματικής πολιτικής παιδείας. Αυτό που είναι γενικό υστέρημα όχι μόνο κινημάτων αλλά και της πολιτικής. Δεν γνωρίζουν ότι ο προγραμματισμός διακρίνεται σε κοινωνικής αμεσότητας, κυβερνητικό και στρατηγικό. Η ιστορία έχει δείξει ότι πολλές πρωτοβουλιακές τομές εκφυλίζονται, υποκαθιστώντας τις δομές και τον λόγο που ήθελαν να αντικαταστήσουν. Στην περίπτωση της Σερβίας, προαπαιτούμενο από την ιστορία είναι οι διανοούμενοι, οι φοιτητές, οι τεχνοκράτες να μορφωθούν, ώστε να γίνουν διανοούμενοι της αλλαγής: Α. Να απελευθερωθούν από περιοριστική πολιτική του “all inclusive”. Περιόρισαν την κοινωνική σφαίρα άντλησης και παραγωγής αντιπροσώπων. Αυτή η καινοτομική διαιρετική διαδικασία ανάθεσης είναι μια στρατηγική ακαθόριστης ολότητας. Β. Δεν γνωρίζουν ότι οι εκπρόσωποι στην βουλή είναι πολιτικά υποκείμενα που είχαν την δική τους πολιτική πραγματικότητα και πριν αναλάβουν την εκπροσώπηση. Ότι κάνουν παρούσα μια απουσία αυτού που ήταν. Γ. Ο επόμενος χρόνος θα δείξει πόσο ισχυρός είναι ο αγώνας τους “για κάτι” ως συνέχεια αυτού που είδαμε μέχρι τώρα, το “εναντίον σε κάτι”.

3. ΤΑ ΤΕΜΠΗ – «ΕΛΠΙΔΑ»: Το κίνημα των Τεμπών αναδείχθηκε από την εγκληματική παράβλεψη καθηκόντων της πολιτικής και του κράτους. Απαίτησε την τιμωρία των ενόχων. Στην συνέχεια μια γυναίκα ανέλαβε ευθύνη συγκρότησης πολιτικού οργανισμού, όπως διακήρυξε, για την επιστροφή της δημοκρατίας, της αξιοπρέπειας και της εντιμότητας σε μια καταιγιστική αντεπίθεση από το μιντιαρχικό σύστημα. Και εδώ, όπως και στην Σερβία, η οργανωτική ρευστότητα, η κεντρική πολιτική ιδέα, οι στόχοι ως προς την αξιολόγησή τους και προτεραιότητα δεν συνδιαχειρίζονται και δεν επαρκούν. Η υψηλή εκτίμηση της αυτάρκειας αυτής της πολιτικής ιδιοκατασκευής σε συνάρτηση με την απουσία εσωτερικής παραγωγικής ομιλίας την καθιστούν μια ευάλωτη πρόταση. Η κόντρα προς το πολιτικό σύστημα εν συνόλω, με την απουσία των παραπάνω προϋποθέσεων, την οριοθετεί στην αναζήτηση μιας καθαρής και εξαγνισμένης ταυτότητας, που δεν ευνοεί μια περιβάλλουσα συναίνεση. Ωστόσο. είναι αναγκαίο για μια μερίδα νεοελλήνων να περάσουν από ένα διανοητικό και πολιτικό ΚΤΕΟ. Δεν είναι δυνατόν να ενθουσιάζονται για το Σερβικό Κίνημα και να λοιδωρούν αυτό της Καρυστιανού, αν και τα δυο προβάλλουν τα ίδια πολιτικά προτάγματα. Μάλιστα διακρίνεται σε δεύτερη, βαθύτερη ανάγνωση της “γραμματικής των υπονοιών” ότι χωρίς την πολιτική πρωτοβουλία της Καρυστιανού θα γινόταν ό,τι και στην Σερβία. Το ότι η Καρυστιανού “χάλασε την συνταγή” και σε αυτήν οφείλεται η ακινησία. Από όλους αυτούς οφείλεται μια σαφής απάντηση: ποιά είναι τα υψηλά στάνταρ που έθεσε το κίνημα των Τεμπών;

4. Ο ΤΡΩΤΟΣ ΕΝΘΟΥΣΙΑΣΜΟΣ: Η υπερεκτίμηση της δυναμικής και αποτελεσματικότητας και η κολακεία του κινήματος για τα Τέμπη έχει περισσότερες της μιας διαστάσεις αιτιολογικές: είναι ψυχολογική ανταπόκριση συμμετοχής, με την υπερηφάνεια σε αυτό που κατορθώνουν άλλοι, η αναπλήρωση της απουσίας με το χειροκρότημα, την κολακεία. Η φετιχοποίησή του οδηγεί σε υποτίμηση κάθε εγχειρήματος μετά ή από αυτό. Όταν μπαίνει η πραγματικότητα, φεύγει ο ενθουσιασμός, και ξανά πάλι στην αναμονή, στην προσμονή του “οξυγόνου” και το όνειρο ενός νέου κινηματικού ορίζοντα. Γιατί κανένας αρχικός ενθουσιασμός εξελικτικά δεν αποδίδει θετικά αν δεν στηρίζει την ικανότητα του “επινοείν στην πολιτική”, αν δεν παράγει βηματισμούς μέλλοντος. Η παρανάγνωση του κινήματος των Τεμπών οδήγησε σε πίστη εξέλιξης αυτού του κινήματος σε πολιτικό υποκείμενο, ενώ έχουμε αναφέρει ότι άλλο το κίνημα των Τεμπών και άλλο ή άλλα που θα δημιουργηθούν ΑΠΟ αυτό. Η αποστασιοποίηση, ή ουδετερότητα του πολιτικού συστήματος προς το κίνημα των Τεμπών μπορεί να ενταχθεί στις απόψεις περί συνεταιριστικής περιφρούρησης του αριστεροδεξιού καρτέλ, στην αποδυνάμωση διαφορών των παραδοσιακών ταυτοτήτων εμπρός σε μη διαχειρίσιμα κινήματα. Κάπως πρέπει να βάλουμε σε μια γωνία του κάδρου, να μην αποκλείουμε και αυτούς τους υπέρκομψα ειλικρινείς, που ο πολύς τους θαυμασμός έχει μια δόση φθόνου.

5. ΤΑ ΤΕΜΠΗ ΩΣ ΑΠΟΥΣΙΑ ΣΤΟ ΠΕΔΙΟ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ: Να προσθέσουμε εδώ και το παράδειγμα ενός πολιτικού και διανοητικού κύκλου. Τον Νοέμβριο του ‘25 στο 2ο πολιτικό και επιστημονικό Συνέδριο για το «Υπαρξιακό Πρόβλημα της Χώρας στην τροχιά του 21ου αιώνα, Η Ελλάδα που χάνεται – Η Ελλάδα που θέλουμε!» το Κίνημα των Τεμπών υποτιμήθηκε, δεν τέθηκε στην ημερήσια διάταξη και στον λόγο των εισηγητών. Απουσίασε η κεντρικότητα αυτού του κινήματος ως πεδίο επιστημονικής έρευνας, ενώ ήταν και είναι ο άλλος πόλος που συγκρούεται με το πολιτικό σύστημα, κομμάτων, θεσμών και εξουσιών του κράτους. Αυτός είναι ο κύριος ενδοπολιτικός ανταγωνισμός, όχι οι ψευτομαχίες εντός της κομματικής κάστας. Στο συνέδριο χάθηκαν τα δεδομένα του παρόντος. Δεν πήγαν στην πηγή και την εικόνα των αντιθέσεων, μιλούσαν, παραχωρώντας το παρόν στην ασημαντότητα και ανακύκλωναν υποθέσεις μεσσιανικής προσμονής και έλευσης κινημάτων.

6. ΤΟ ΚΟΜΜΑ ΣΕ ΑΥΘΕΝΤΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΟΠΙΟ: Στο πεδίο της σύγκρουσης, απέναντι στην διαφθορά, τον αυταρχισμό, την αριστεροδεξιά ανεπάρκεια και μεσιτεία, αναδύεται η ανάγκη ηθικοποίησης της πολιτικής, του οξυγόνου δημοκρατίας και των αναπτυξιακών προτάσεων. Πρέπει να περάσουμε από το πένθος και την οργή στην αντιμετώπιση αυτού του διαρκούς τραύματος και των τραγωδιών, στην θεραπεία, στην επιστροφή της πολιτικής, του δικαιακού και ηθικού κώδικα. Πρέπει να αναβιώσει ένα αυτόνομο διανοητικό περιβάλλον, με τον σχηματισμό αυθεντικού πολιτικού τοπίου. Χρειάζεται η πολιτική, στρατηγικοί στόχοι, ώστε με διαμόρφωση συσχετισμών, μικρών βηματισμών, να υπάρχουν κέρδη κατά την μετάβαση σε ένα ορίζοντα ζωής, κοινού μέλλοντος. Παρά την κρίση των συστημάτων αντιπροσώπευσης, θεσμός διάρκειας, δυνητικής συμβολής σε ένα θετικό θεσμικό ρόλο ανάμεσα στην κοινωνία και το κράτος είναι το πολιτικό κόμμα. Κόμμα ανοιχτού τύπου που η βάση του καθορίζεται από ανάπτυγμα μικροδομών εξουσίας, ταυτότητας αυτοβιώσιμων βιοπεριοχών δικαιοπρακτικής αμεσότητας. Εκεί εισάγονται και διεκδικούνται ζητήματα που το οργανωμένο πολιτικό υποκείμενο επαναφέρει μετά από επεξεργασίες ενταγμένα σε ένα Συνολικό Σχέδιο. Μέσα από αυτή την διαλεκτική σχέση συνθετικού περιβάλλοντος συμπληρωματικότητας και διαδραστικότητας οι ιδέες διαμορφώνονται και οι αποφάσεις υλοποιούνται. Η υπέρβαση από το παρακμιακή, δυναστική και η διαμόρφωση μιας νέας πραγματικότητας, «απρόσβλητης από οποιαδήποτε ηχώ της συγκεκριμένης πραγματικότητας, που μας περιβάλλει», για να σταθεί η χώρα στα πόδια της και να μπορέσει κατόπιν να επιλέξει τον δρόμο της, είναι μια κυβέρνηση ειδικού σκοπού αποκατάστασης βασικών θεσμών, που θα επιτρέψει την αναγέννηση ενός πλουραλιστικού συστήματος. Τα σημερινά κινήματα με τα έντονα ανθρωπολογικά χαρακτηριστικά τους, με ρευστή συγκρότηση ιδεών και οργάνωσης και χωρίς ένταξη σε ένα συνθετικό περιβάλλον πολιτικού λόγου είναι μια αυθόρμητη κοινοπορεία εφόδου σε κυβερνήσεις με ασθενή την κοινή νοηματοδότηση σκοπών, αναγκών και μέσων. Δεν είναι σήμερα εμπρός στις φουρτούνες να ψάχνουμε τα μάνουαν απάντησης, ούτε να μένουμε στην αυθαιρεσία της θέλησης. Μαθαίνουμε από την ιστορία, μπορούμε να δημιουργήσουμε και ιστορία αν αξιοποιήσουμε με τέχνη τον χρόνο.

7. Στην μεγάλη αναμονή απελευθέρωσης, στον ουτοπικό μεσσιανισμό, στην κίνηση χωρίς προκαθορισμένο δρόμο, ας αποφύγουμε την διαπίστωση του Μάριο Πετσέλλα: «Γινόμαστε όλο και περισσότερο “οριζόντιοι” άνθρωποι, στερημένοι κάθε διάστασης κατακόρυφου άξονα στο χώρο και στο χρόνο. Ούτε μνήμη του παρελθόντος, ούτε σχέδιο για το μέλλον, καμία ικανότητα να υπερβούμε το υπάρχον, όσο φρικτό κι αν είναι».

Γρηγόρης Κλαδούχος – Ξυλόκαστρο – 14 Νοεμβρίου 2026