«Των οικιών υμών εμπιπραμένων, υμείς άδετε»
(Ενώ τα δικά σας σπίτια καίγονται, εσείς τραγουδάτε)
Αποκαλυπτικά τα δεδομένα της Eurostat για την ελληνική γεωργία
Μια σειρά από ανησυχητικές διαπιστώσεις για την πορεία της ελληνικής γεωργίας, τα τελευταία χρόνια, προκύπτουν από την ανάλυση των στοιχείων της Eurostat.Τα δεδομένα αυτά επιβάλλεται να αφυπνίσουν άμεσα το πολιτικό σύστημα και την κοινωνία, προτού η πορεία αυτή καταστεί μη αναστρέψιμη για τη διατροφική ασφάλεια της χώρας, τη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα και τη συνοχή των αγροτικών μας περιοχών.
Ποιες είναι οι βασικές διαπιστώσεις από αυτή την ανάλυση;• Διαρθρωτικές Αδυναμίες, Φυσικές Καταστροφές: Η ελληνική γεωργία παραμένει εγκλωβισμένη σε μια διαρκή κρίση, δέσμια χρόνιων παθογενειών (πολυτεμαχισμός, χαμηλός βαθμός οργάνωσης, υψηλό κόστος παραγωγής, ένταση του εξωτερικού ανταγωνισμού και σημαντική εξάρτηση – αν και φθίνουσα - από τις κοινοτικές ενισχύσεις).
Κατά την τριετία 2023-2025, οι έντονες φυσικές καταστροφές και οι δυσμενείς κλιματικές συνθήκες έπληξαν καίρια τη φυτική παραγωγή. Την ίδια στιγμή, η κτηνοτροφία βρίσκεται σε οριακό σημείο λόγω των επίμονων ασθενειών του ζωικού κεφαλαίου και του δυσανάλογου κόστους των ζωοτροφών.
• Συρρίκνωση των Οικονομικών Μεγεθών: Το 2025, η συνολική αξία του τομέα υποχώρησε κατά 5,2%, κυρίως λόγω της κάμψης στη φυτική παραγωγή (-7,9%). Συνολικά, η αξία της γεωργικής παραγωγής (φυτικής και ζωικής) περιορίστηκε στα 12,16 δισ. ευρώ (-5,6% σε ετήσια βάση). Η Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία (ΑΠΑ) σημείωσε ελεύθερη πτώση της τάξης του 13,6%, υποχωρώντας στα 5,82 δισ. ευρώ.
• Κατάρρευση Εισοδήματος και Κοινοτικές Ενισχύσεις: Το γεωργικό εισόδημα συρρικνώθηκε κατά 12,4% το 2025 (στα 6,10 δισ. ευρώ), καταγράφοντας τη χειρότερη επίδοση της επταετίας 2019-2025. Η Ελλάδα εμφανίζει τη μεγαλύτερη πτώση γεωργικού εισοδήματος σε όλη την ΕΕ (βλέπε σχετικό Γράφημα). Παράλληλα, οι κοινοτικές ενισχύσεις συνεχίζουν να καλύπτουν κοντά στο 40% του εισοδήματος - ποσοστό αισθητά υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (24,2%) - παρά τη μείωσή τους κατά 11% σε σύγκριση με την περίοδο 2020-2024.
• Ραγδαία Μείωση Απασχόλησης και Γήρανση Πληθυσμού: Το 2025 σημαδεύτηκε από μια ιστορική πτώση της απασχόλησης στον τομέα κατά 14,8% (απώλεια 66,8 χιλιάδων θέσεων εργασίας). Παράλληλα, το δημογραφικό πρόβλημα οξύνεται δραματικά με απειλητικές συνέπειες για τη βιωσιμότητα της γεωργίας και των αγροτικών περιοχών: το 2023, μόλις το 7,3% των αρχηγών αγροτικών εκμεταλλεύσεων ήταν κάτω των 40 ετών, όταν το αντίστοιχο ποσοστό για την ηλικιακή ομάδα άνω των 65 ετών άγγιζε το 38%.
• Διεύρυνση της Απόκλισης από την ΕΕ: Την ώρα που η ευρωπαϊκή γεωργία επέδειξε ανθεκτικότητα, με το μέσο γεωργικό εισόδημα στην ΕΕ να ενισχύεται κατά 6,6% το 2025, η Ελλάδα βρέθηκε στην τελευταία θέση της Ευρώπης, καταγράφοντας παράλληλα τη μεγαλύτερη κάμψη στην παραγωγικότητα εργασίας (-9,7%).
• Το Σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ: Οι σοβαρές δυσλειτουργίες και η αδυναμία αποτελεσματικού ελέγχου των ενισχύσεων οδήγησαν στην επιβολή ευρωπαϊκών δημοσιονομικών διορθώσεων ύψους 415 εκατ. ευρώ. Οι συνεπακόλουθες καθυστερήσεις στις πληρωμές των ενισχύσεων προκάλεσαν ασφυξία στην αγορά, φέρνοντας χιλιάδες παραγωγούς στα πρόθυρα της χρεοκοπίας.
• Δυσοίωνες Προοπτικές: Οι βραχυπρόθεσμες προβλέψεις παραμένουν εξαιρετικά ανησυχητικές. Οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή απειλούν να εκτινάξουν εκ νέου το κόστος των βασικών εισροών (πρωτίστως σε ενέργεια και λιπάσματα) που αντιπροσωπεύουν σχεδόν το ένα τέταρτο των συνολικών δαπανών. Σε συνδυασμό με τον προβλεπόμενο πληθωρισμό (3,8% για το 2026) και την κάμψη της εγχώριας ζήτησης, το γεωργικό εισόδημα απειλείται με συρρίκνωση για τρίτο συνεχόμενο έτος.
Επιπρόσθετα, η μείωση της χρηματοδότησης και οι σημαντικές αλλαγές στον σχεδιασμό της νέας ΚΑΠ για την περίοδο 2028-2034 έρχονται να ενισχύσουν την αβεβαιότητα και ανασφάλεια του παραγωγικού κόσμου απειλώντας με μία νέα μαζική αγροτική έξοδο, τα πρώτα δείγματα της οποίας καταγράφηκαν ήδη την περασμένη χρονιά στα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και της Eurostat.
Απέναντι σε αυτή την αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα και την ξεκάθαρα καθοδική πορεία του πρωτογενούς τομέα, προκαλεί αλγεινή εντύπωση η επικοινωνιακή τακτική της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων. Οι θεωρίες περί «εργοταξίων» μεταρρύθμισης, «συναστριών» και «εκρίζωσης» παθογενειών μοιάζουν με φαντασιώσεις που απέχουν πλήρως από την πραγματικότητα, τη στιγμή που η ελληνική περιφέρεια και ο αγροτικός κόσμος βιώνουν τη βαθύτερη και πιο απειλητική κρίση των τελευταίων δεκαετιών.
Στο πρώτο σχόλιο το λινκ για την αναλυτική παρουσίαση των ευρημάτων.
Λιγότερα
Μπορεί να είναι εικόνα κείμενο. Μπορεί να είναι εικόνα κείμενο που λέει "40 35 30 Μεταβολή γεωργικού εισοδήματος EE-27 σε σταθερές τιμές (2025/24, %) 25 20 15 10 5 담상 Βέλγιο Μάλτα Γερμανία Κροατία Ολλανδία Κύπρος Πορτογαλία Βουλγαρία Σλοβακία Ελλάδα -5 -10 Εσθονία -15 Λουξεμβούργο a Πολωνία Ιρλανδία Δανία Τσεχία Σουηδία Αυστρία Λετονία Ρουμανία Λιθουανία Γαλλία Φινλανδία EE-27 Ισπανία Ιταλία Ουγγαρία Σλοβενία Πηγή: Επεξεργασία στοιχείων Eurostat, Economic accounts for agriculture at real (2020) prices, 13/5/2026"
Χωρίς εγγυήσεις και χωρίς σχέδιο
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφάσισε την υιοθέτηση των αλλαγών στην ΚΑΠ που πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον περασμένο μήνα, "για να διασφαλιστεί ότι οι αγρότες θα λάβουν βοήθεια εγκαίρως για να αντιμετωπίσουν τις αυξανόμενες τιμές των λιπασμάτων και να αγοράσουν λιπάσματα πριν αρχίσει η επόμενη καλλιεργητική περίοδος". Αυτό, μάλιστα, προβλέπεται θα διευκολυνθεί με την επίσπευση της κατανομής των προκαταβολών των άμεσων ενισχύσεων.
Συγκεκριμένα, τα κράτη-μέλη θα μπορούν να αυξήσουν τις προκαταβολές του Οκτωβρίου στο 75% του συνολικού ποσού και να τις καταβάλουν πριν από τις 16 Οκτωβρίου, όπως ορίζουν επί του παρόντος οι κανονισμοί.Πρόκειται για μέρος των μέτρων που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον περασμένο μήνα για να βοηθήσει τον αγροτικό τομέα να αντιμετωπίσει το αυξανόμενο κόστος των λιπασμάτων που προκαλεί η κρίση του Κόλπου και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ που ακολούθησε.
Οι αλλαγές αυτές αναμένεται τώρα να εγκριθούν και από τα κράτη μέλη της ΕΕ για να τεθούν σε ισχύ.
Τα λιπάσματα αποτελούν το 16% του κόστους εισροών για τους αγρότες της ΕΕ, οι οποίοι εξαρτώνται από τις εισαγωγές για το 30% των αζωτούχων λιπασμάτων και το 70% των φωσφορικών λιπασμάτων που χρησιμοποιούνται για τη γεωργική τους παραγωγή. Είναι γνωστό ότι το 1/3 περίπου του παγκόσμιου εμπορίου λιπασμάτων διέρχεται από τα στενά του Ορμούζ., ενώ τα ποσοστά αυτά για την εμπορευόμενη ουρία κινούνται μεταξύ 40-50% και για το θείο περίπου στο 45% αυτού.Ταυτόχρονα, η ίδια η ευρωπαϊκή παραγωγή λιπασμάτων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το φυσικό αέριο, η τιμή του οποίου έχει επίσης αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια ως αποτέλεσμα της πολεμικής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, αλλά και του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας.
Το κρίσιμο για μας ερώτημα είναι, πόσο έτοιμη είναι η χώρα να ανταποκριθεί σε αυτή την δυνατότητα που δίνεται αφενός να αυξήσει το ποσοστό προκαταβολής των ενισχύσεων και αφετέρου να το καταβάλει πριν τις 16 Οκτωβρίου όταν η μέχρι σήμερα εμπειρία δείχνει ότι το ΟΣΔΕ δεν έχει ανοίξει ακόμα, οι πληρωμές καθυστερούν και είναι και προβληματικές επιβαρύνοντας, ακόμα περισσότερο, το διαπιστωμένο έλλειμα ρευστότητας και τα συσσωρευόμενα προβλήματα βιωσιμότητας που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί από την εκτίναξη του κόστους παραγωγής, τις χαμηλές τιμές των παραγόμενων προϊόντων, τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και τις εκτεταμένες ζωονόσους. Οι συχνές επικοινωνιακές θριαμβολογίες της πολιτικής ηγεσίας του ΥΠΑΑΤ δεν εγγυώνται την αποτελεσματική εφαρμογή των δυνατοτήτων που προσφέρουν οι νέες αποφάσεις των ευρωπαϊκών οργάνων.Καήκαμε στο χυλό, φυσάμε και το γιαούρτι
ΥΓ 1. Ο υπουργός ΥΠΑΑΤ ανακοίνωσε, μόλις χθες, ότι η Ελλάδα εξασφαλίζει 21 εκατ. από κοινοτικούς πόρους και θα προσθέσει άλλα 40 εκατ. από εθνικούς πόρους για την αντιμετώπιση της κρίσης των λιπασμάτων.
Ας του επισημανθεί ότι η Ισπανία έχει ήδη ανακοινώσει Εθνικό Σχέδιο Λιπασμάτων ύψους 1,1 δισ. Η Ελλάδα;
ΥΓ 2. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι όσοι παραγωγοι υποβάλουν την δήλωση ΟΣΔΕ μέχρι τέλος Αυγούστου θα πληρωθούν την προκαταβολή των ενισχύσεων τον Οκτώβριο. Οι άλλοι, μέχρι τέλος Νοεμβρίου. "Μεταρρύθμιση εκσυγχρονισμού" την χαρακτήρισε ο κ. Χατζηδάκης.
Τις ευθύνες της κυβέρνησης για την καθυστέρηση στο 'άνοιγμα' του ΟΣΔΕ θα την πληρώσουν οι παραγωγοί που δεν θα προλάβουν τον Αύγουστο.
Αυτό κι αν δεν είναι μεταρρύθμιση και εκσυγχρονισμός!
Λιγότερα
«Greek Farms»: άλλο ένα σκάνδαλο
Αναλυτικό ρεπορτάζ της εφημερίδας «Δημοκρατία» αποκαλύπτει άλλο ένα σοβαρό σκάνδαλο κακοδιαχείρισης ευρωπαϊκών κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης μέσω του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ). Αφορά τη δημιουργία της ιστοσελίδας «Greek Farms». Το ιστορικό:2020: Η πλατφόρμα δημιουργήθηκε αρχικά εν μέσω πανδημίας με απευθείας ανάθεση στην εταιρεία Collectives Α.Ε., έναντι 24.800 ευρώ, με στόχο την προβολή παραγωγών και την εύρεση εργασίας.
2022: Το έργο εντάσσεται στη δράση «Εξωστρεφής Γεωργία» (συνολικού προϋπολογισμού 31,6 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ) με ανάδοχο τη Vodafone. Στόχος ήταν η υποτιθέμενη αναβάθμιση της ήδη υπάρχουσας πλατφόρμας με βαρύγδουπες διακηρύξεις 60 σελίδων περί «ελληνικής μεσογειακής διατροφής».
2024: Μια επιπλέον κοινοπραξία τριών εταιρειών αναλαμβάνει έργο 1,5 εκατ. ευρώ για ψηφιακές πλατφόρμες του ΥΠΑΑΤ, με κεντρικό πυλώνα ξανά την αναβάθμιση του «Greek Farms».
Παρά τις πανηγυρικές κυβερνητικές ανακοινώσεις τον Μάιο του 2026 για την ολοκλήρωση του έργου «Εξωστρεφής Γεωργία» (συνολικού ύψους 31,6 εκατ. ευρώ), η πραγματικότητα πίσω από το site είναι τουλάχιστον σκανδαλώδης και προκλητική:
Ψεύτικοι Παραγωγοί & Tele-marketing από το διάστημα: Στη λίστα των Ελλήνων παραγωγών φιγουράρουν εικονικά ονόματα (όπως... «Ευμορφία Κουτρούλη») με ψεύτικες φωτογραφίες και τηλέφωνα-φαντασία με πάνω από 20 ψηφία (π.χ. +3069111111111111...)!
«Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα»: Όποια βασική κατηγορία κι αν πατήσει ο επισκέπτης (Ενημέρωση, Εκδηλώσεις, Τουρισμός), η πλατφόρμα είναι εντελώς άδεια. Τα ελάχιστα άρθρα τεχνολογίας έχουν να ανανεωθούν από τον Ιούλιο του 2025. Αγρότες σε πλήρη άγνοια: Σε έρευνα ανά την Ελλάδα, κανένας πραγματικός παραγωγός ή αγροτοσυνδικαλιστής δεν γνώριζε καν την ύπαρξη της σελίδας. Επισκέψεις-«αστραπή» στην ιστοσελίδα: Σύμφωνα με τα στοιχεία του Similarweb, οι ελάχιστοι επισκέπτες (κυρίως από τις ΗΠΑ) μένουν στην σελίδα μόλις 32 δευτερόλεπτα.Σε πρόσφατη επίσημη γραπτή ερώτηση προς το ΥΠΑΑΤ για το πόσο ακριβώς στοίχισε η συγκεκριμένη ιστοσελίδα, αυτό εξέδωσε μια εντελώς ασαφή και γενικόλογη απάντηση, μεταθέτοντας τις ευθύνες στους φορείς υλοποίησης και χρηματοδότησης, αποφεύγοντας να δώσει συγκεκριμένα οικονομικά στοιχεία για το «Greek Farms».
Ας θυμηθούμε δύο άλλα πρόσφατα σχετικά θέματα:
Σε ανάρτησή μου τον Αύγουστο του 2025, αναφέρθηκα σε δημοσίευμα της «Καθημερινής» (1/8/2025) στο οποίο αναφερόταν ότι η γνωστή πολυεθνική εταιρεία συμβούλων (μία από τις επονομαζόμενες «big 4») Ernst & Young, ανέλαβε ρόλο τεχνικού συμβούλου για την υποστήριξη του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων, αναλαμβάνοντας την υποστήριξη δύο έργων (χωρίς καμία προηγούμενη εμπειρία αγροτικού προγράμματος): Το ένα αφορούσε την ίδρυση και λειτουργία Επιχειρησιακών Ομάδων της Ευρωπαϊκής Σύμπραξης Καινοτομίας (ΕΣΚ), και το άλλο την ανάπτυξη Ομάδων και Οργανώσεων Παραγωγών.Έργα που χρηματοδοτούνταν από το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) και από το κονδύλι της Τεχνικής Βοήθειας.
Η συγκεκριμένη εταιρεία ήταν η μοναδική που κατέθεσε προσφορά. Κόστος του έργου 963.600 ευρώ, χωρίς ΦΠΑ, επιβεβαιώνοντας την πληροφορία ότι στο ΥΠΑΑΤ κάνουν πάρτυ οι τεχνικοί σύμβουλοι και οι «big 4».
Να σημειωθεί ότι και τα δύο αυτά έργα είχαν προκηρυχθεί, αξιολογηθεί και υλοποιηθεί την περίοδο 2015-2019 αποκλειστικά από τις υπηρεσίες του ΥΠΑΑΤ, χωρίς προσφυγή σε εξωτερικές αναθέσεις.
Έρευνα που διενεργήθηκε από το Vouliwatch σε συνεργασία με το Solomon, με την υποστήριξη του Ιδρύματος Χ. Μπελ, διαπιστώνει ότι σε δέκα εταιρείες —δηλαδή στο 1% των 1.266 εταιρειών που έχουν συμβάσεις για παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών στους φορείς της γενικής κυβέρνησης— διοχετεύθηκαν πάνω από 1,5 δις τα περασμένα 9 χρόνια, αποτελώντας το 96% των συνολικών συμβάσεων της περιόδου.Μάλιστα, στην μελέτη διαπιστώνεται υπερδιπλασιασμός των συμβάσεων σε συμβουλευτικές και δικηγορικές εταιρείες την τελευταία πενταετία, η αξία των οποίων εκτινάσσεται από 21,5 εκατ. το 2021 σε 98,1 το 2022, 222,9 εκατ. το 2023 και 597 εκατ. το 2024.
Ακόμα χειρότερα, από ένα σύνολο 3.079 συμβάσεων, οι 1.920 (δηλαδή το 62,4%) ανατέθηκαν μέσω απευθείας διαδικασίας, που πλέον εξελίσσεται στην ραγδαία διευρυνόμενη επιλογή.
Αυτά τα φαινόμενα κλονίζουν τον δημόσιο χαρακτήρα καίριων υπηρεσιών. Οι συνεχείς —και συχνά προκλητικές— εξωτερικές αναθέσεις οδηγούν στην έμμεση ιδιωτικοποίηση των δημόσιων πολιτικών. Η πρακτική αυτή υπονομεύει την αποτελεσματικότητα και τη βιωσιμότητα της δημόσιας διοίκησης, απαξιώνει το ανθρώπινο δυναμικό της και διασπαθίζει τους κοινοτικούς πόρους. Παράλληλα, οικοδομεί ένα ελεγχόμενο δίκτυο επιρροής που εξυπηρετεί κυβερνητικές σκοπιμότητες, πλήττοντας καίρια το δημόσιο συμφέρον.
Στο πρώτο σχόλιο το άρθρο της "Δημοκρατίας"
