Η δημιουργία κομματικών υποκειμένων έχει γενεσιουργό αιτία την ανάγκη αποκατάστασης κοινωνικών ισορροπιών, την απάλειψη διακρίσεων, την αυτεξουσιότητα, την ανάδειξη της ελεύθερης δημιουργικότητας ατομικής και συλλογικής. Προϋποθέτει ανάγνωση του κοινωνικού σχηματισμού και της ιστορικής διαμόρφωσής του και μαζί με μια οργανωτική δομή έναν φέροντα άξονα ανορθωτικού προγράμματος. Α. Το Ελληνικό κράτος με φαινομενικά χαρακτηριστικά αστικού τύπου και με διευθύνουσες ιδιοτέλειες και μεταπρατισμούς διάφορων προσχηματικών αποχρώσεων έχει την δυνατότητα ανακύκλωσης του προσωπικού του και την εκτόνωση υγειών διεκδικήσεων, όταν τo αμφισβητούν με την απαραίτητη διαθεσιμότητα ενδιάμεσων υποκειμενικοτήτων θεσμικών και εξωθεσμικών εξουσιών. Τα οργανωμένα θεσμικά εργαλεία του κράτους διεκδικεί ο ουσιαστικής μονοφωνίας υπαρκτός πολιτικός κόσμος. Τα μιντιακά μονοπώλια, συσκοτιστικής απολογίας, περιφρουρούν το κομματοκρατικό σύστημα και μαζί με ένα ευρύ και αναγκαίο πλέγμα διαμεσολαβητών εγγυώνται εφεδρείες και μείωση κάθε ενδοπολιτικού ανταγωνιστικού ρίσκου. Μεταβιβάζονται έτσι το νομιμοποιητικό αφήγημα κυριαρχίας και οι σωτηριολογικές αυταπάτες. Με εσωτερική του αλληλεγγύη διευθετούνται κρίσεις, - οικονομική, υγειονομική, κλιματική - μεταφέρεται η ευθύνη στην ατομική και με εισαγωγή επιτηρητικών μηχανισμών. Έχουμε περάσει στον λαϊκισμό, στα κόμματα των αρχηγών. Αυτό που παρουσιάζεται ως πολιτική αντιπροσώπευση δεν είναι άλλο από ένα εσωτερικά ανατροφοδοτούμενος μηχανισμός αναπαραγωγής της ανεπάρκειας, διαφθοράς, διαπλοκής και υποτέλειας.
Β. Σε ένα πολιτικό σύστημα υποτελές στις χρηματιστικές, βιοτεχνολογικές και πιστωτικές οικονομικές δυνάμεις, οι μηχανισμοί της αστυνόμευσης, των διακρίσεων δρουν σε ένα στατικό πνευματικό παρόν. Η διολίσθηση στην παρακμή και υπανάπτυξη επιτυγχάνεται με τον σκοταδισμό, την παραμόρφωση εννοιών, την αιχμαλώτιση του ανθρώπου, ώστε να μην είναι σε θέση να κάνει χρήση της παραγωγικής δύναμης του μυαλού του, της δημιουργικότητας και λογικής του.
Γ. Ο κρατικός μηχανισμός έχει παραχωρηθεί (όπως, ιδιαίτερα, σε μια σειρά αδύναμες ή δορυφορικές χώρες) σε εξωτερικές δυνάμεις ισχυρών κρατών και στις αγορές. Ξεχωρίζει η οικονομία από την κοινή ζωή, η διευθύνουσα πολιτική από την κοινωνία και τους πολίτες, διαπιστώνεται η καταστροφή των υποκειμένων - ατομικών και συλλογικών - της δημιουργικότητας. Ο χώρος των αποφάσεων έχει συμπιεστεί και απαιτείται η επανεκκίνηση της πρωτογενούς κοινωνικής δυναμικής. Η επανεκκίνηση παραγωγικών και πολιτισμικών συστημάτων προϋποθέτει μια αυθεντική ιδέα του συλλογικού εαυτού, την αυτενέργεια και ανάκτηση της εμπιστοσύνης μεταξύ των πολιτών, επανείσοδο στην ζωή των κληροδοτημένων δικτύων σχέσεων. Στην χρηματοπιστωτικά εξαρτώμενη οικονομία απάντηση είναι η επιστροφή της στις ανθρωπολογικές της ρίζες. Για την Ελλάδα σημαίνει ανάπτυξη στην παραγωγή όχι μόνο υλικών αγαθών, αλλά και την πολιτισμικοποίησής τους. Σημαίνει άρση των χωροταξικών και οικονομικών ασυμμετριών, Νέα Επιχείρηση Πολεοδομικής και Αγροδομικής Ανασυγκρότησης, με τοπικά και περιφερειακά ολοκληρωμένα συστήματα περιοχών, με πειθαρχία του δημόσιου και πιστωτικού οικονομικού τομέα, την επένδυση στη Μπλέ οικονομία. Είναι απάντηση στα επιβαλλόμενα από ψηλά και μακριά συστήματα οικονομίας και κατανάλωσης, στον επενδυτικό και τεχνοψηφιακό λαϊκισμό. Σημαίνει ότι η οικονομία, η πολιτική και μία νέα σύγχρονη στρατηγική επιχειρηματικότητας έχουν ως κέντρο ένα νέο ανθρωπισμό: δεν στηρίζονται σε μικροπαρεμβάσεις μέσα στην σφαίρα κίνησης του χρήματος, στο εμπόριο του χρήματος, ούτε στην οικονομική τριτογενοποίηση, αλλά στις παραγωγές με υψηλό τεχνολογικό, γνωσιακό, συμβολικό περιεχόμενο, με ανταγωνισμό στην επινοητικότητα, στην ικανότητα να δημιουργείς υλικά, συνεργασίες, δίκτυα.
Δ. Οι παραμορφωτικές ιδέες του εαυτού λειτουργούν παραμορφωτικά και για την εικόνα του άλλου. Επέβαλαν ως φίλο τον ένοχο γείτονα. Κάνουν απαιτητή την υποχωρητικότητα, επειδή αποδέχονται εξωεθνικά δόγματα γεωστρατηγικής, που υπολαμβάνουν την περιοχή ως ενιαίο χώρο ασφαλείας, που δεν πρέπει να διαρραγεί.
Επιχειρούν αναθεώρηση της εθνικής παιδείας, όχι σε μία κατεύθυνση της αλήθειας και εθνικής αυτογνωσίας, αλλά σε αντιστοίχιση με ερμηνείες παλαιών δεσμεύσεων και τη συμφέρουσα Δυτική ιστοριογραφία και κουλτούρα. Το έλλειμμα αυτογνωσίας, αυτογενούς λόγου, τους καθιστά υφιστάμενους, ανατροφοδοτούν τη διεκπεραιωτική τους αποστολή.
Ε. Η πολιτική τακτική διαμόρφωσης συσχετισμών απαραίτητα είναι τρισυπόστατη: ηθικοποίηση της πολιτικής, δημοκρατία κοινωνικών συμβουλίων και αναπτυξιακή πρόταση. Κάθε μονομέρεια εξάντλησης του πολιτικού σε μια από αυτές οδηγεί σε λαϊκισμούς ηθικισμού, δημοκρατικισμού, οικονομισμού.
Πολίτης είναι αυτός που έχει συνείδηση ταυτότητας. Αυτή τροφοδοτεί συνείδηση κοινής ζωής που γίνεται θεμέλιο βιωσιμότητας των κοινωνιών.
Μία δομική πολιτική παιδεία θα επιτρέψει την ανακατασκευή του θεμελιώδους και ουσιαστικού: την διεύρυνση του διανοητικού χώρου του ανθρώπου, την πολιτική επανένταξη του Έλληνα στην σφαίρα της ιστορικής του οντολογίας, την επιστροφή του ως δημιουργός του μέλλοντός του.
(Αδημοσίευτο κείμενο του 2023)
Γρηγόρης Κλαδούχος, Ξυλόκαστρο Κορινθίας - 13 Φεβρουαρίου 2026)
